Marktmanipulatie melden klinkt als iets voor toezichthouders en advocaten, maar de aanleiding ligt vaak bij een particuliere belegger die iets geks ziet gebeuren op zijn scherm. Een lezer van deze nieuwsbrief mailde ons met precies zo’n waarneming, en met de vraag waarom er nergens iets met zijn melding gebeurde. Zijn verhaal is een goede aanleiding om twee dingen uit te leggen: hoe weinig er in een klein fonds nodig is om een koers te verplaatsen, en waar een melding wel gewicht krijgt.
Wat een lezer ons beschreef
Hij volgt een aandeel dat rond de 35 cent noteert. Het patroon dat hij ziet, komt telkens terug. Eerst zakt de koers, geduwd door orders van een paar stuks tegelijk. Dan wordt er in een keer een paar duizend stuks opgepikt. Daarna loopt de koers weer op, opnieuw met piepkleine orders, en zodra hij een dubbeltje per stuk hoger staat, verdwijnen er weer duizenden stukken naar de andere kant.
Hij had het meerdere keren gemeld bij de beurs waar het fonds verhandeld wordt. Hij kreeg geen enkele reactie. Zelf is hij er met weinig geld vanaf gekomen, omdat hij gespreid zat. Op zijn verzoek noemen wij zijn naam niet, en om redenen die verderop duidelijk worden noemen wij het fonds evenmin.
Dit is de ervaring van een individuele belegger, gedeeld met zijn toestemming en zonder herleidbare gegevens. Het is geen vastgesteld feit dat er in dit geval daadwerkelijk gemanipuleerd is; dat kan alleen een toezichthouder met toegang tot de volledige orderdata beoordelen.
Waarom een paar stuks al genoeg zijn
Bij een aandeel van een paar tientallen centen met weinig handel staat er in het orderboek per prijsniveau vaak maar een handjevol stukken. Wie op zo’n moment een kleine order plaatst, verzet de bied- of laatprijs meteen een cent of twee. Dat is geen bijzondere prestatie en vraagt geen kapitaal. Het vraagt alleen dat er verder bijna niemand handelt.
Het patroon dat de lezer beschrijft heeft de kenmerken van wat toezichthouders layering en momentum ignition noemen. Bij layering worden orders ingelegd die een vals beeld geven van vraag en aanbod, om daarna een tegenovergestelde transactie te doen en de oorspronkelijke orders weer in te trekken. Bij momentum ignition wordt bewust een scherpe koersbeweging uitgelokt, in de wetenschap dat de koers daarna terugkeert naar het oude niveau. Beide staan in de Europese richtsnoeren bij de marktmisbruikverordening genoemd als manipulatieve handelspraktijken, en beide zijn verboden.
De AFM vat het verbod in vier regels samen. U mag geen orders plaatsen of transacties doen die een onjuist of misleidend signaal geven over vraag, aanbod of koers. U mag de koers niet kunstmatig op een niveau houden. U mag daarbij niet bedriegen of misleiden. En u mag geen informatie verspreiden waarvan duidelijk is dat zij misleidend is. Dat geldt voor grote partijen en voor particulieren, en de AFM wijst er nadrukkelijk op dat er ook over u gemeld kan worden wanneer u opvallend handelt.
Waarom de beurs zelden het juiste adres is
Een melding bij het handelsplatform zelf verdwijnt vaak in de stilte, en dat is minder vreemd dan het lijkt. Handelsplatformen hebben wel degelijk een eigen meldplicht voor opvallende orders en transacties, ongeacht de omvang ervan, maar die meldingen gaan naar de toezichthouder en niet terug naar de melder. U hoort er dus niets over.
Er zijn drie plekken die er formeel iets mee moeten. In Duitsland is dat BaFin, dat een apart meldpunt heeft voor overtredingen van het manipulatieverbod en de identiteit van de melder beschermt. Daarnaast heeft elke Duitse beurs een eigen handelstoezichtafdeling, de Handelsüberwachungsstelle, met daarboven de beursautoriteit van de deelstaat. Voor Tradegate BSX in Berlijn, sinds 1 januari 2026 de samenvoeging van Tradegate Exchange en de Berlijnse beurs, is dat de Senatsverwaltung für Wirtschaft, Energie und Betriebe, afdeling Börsenaufsichtsbehörde. Woont u in Nederland, dan kunt u terecht bij de AFM, via het Meldpunt Financiële Markten.
De AFM volgt koersen doorlopend en kan bij een redelijk vermoeden een onderzoek starten. De broker is dan verplicht alle relevante informatie over de betrokken belegger te verstrekken. Dat is ook meteen het antwoord op een veelgehoorde gedachte, namelijk dat je de daders zou kunnen opsporen via hun IP-adres. Zo werkt het niet, en gelukkig maar: elke order is via de transactierapportage al herleidbaar tot de aangesloten handelspartij en de achterliggende cliënt. De identificatie is technisch het probleem niet. Het knelpunt zit in prioritering en bewijslast, want er moet worden aangetoond dat de orders bedoeld waren om anderen op het verkeerde been te zetten.
Wat een melding bruikbaar maakt
Daar kunt u zelf het meeste verschil maken. Een melding dat er iets vreemds gebeurt, levert weinig op. Een gedateerd, uitgewerkt voorbeeld is iets heel anders. Vermeld per geval de ISIN, de datum en het tijdstip met tijdzone, het handelsplatform, en wat u precies zag gebeuren, inclusief ordergrootte. Voeg een schermafdruk toe van het orderboek of van de tijd-en-verkooplijst, met de klok en de datum zichtbaar in beeld, en schrijf er per keer kort bij wat u zag.
Een melding bij de toezichthouder wordt niet openbaar. Dat is precies waarom die route beter werkt dan de publiciteit zoeken. Zou u het fonds openlijk noemen, dan beschuldigt u partijen die u niet kunt aanwijzen, en in een fonds dat zo dun verhandeld wordt kan zo’n vermelding de koers zelf in beweging brengen. Dan doet u waar u anderen op aanspreekt. Om die reden staat er in dit artikel geen fondsnaam.
Wat u er zelf aan kunt doen
Tegen manipulatie in een illiquide fonds kunt u zich niet volledig wapenen, maar twee dingen schelen aanzienlijk. Het eerste is spreiding. De lezer die ons schreef, kwam er met beperkte schade vanaf, en dat kwam doordat dit fonds maar een klein deel van zijn portefeuille was. Het tweede is de ordersoort. Werk in een dun orderboek uitsluitend met limietorders en nooit met marktorders, want juist een marktorder wordt uitgevoerd tegen wat er op dat moment toevallig ligt, en dat is precies de prijs die een ander net heeft neergelegd.
Bij Optietips ligt die keuze niet bij een ingeving op het moment zelf. Het systeem handelt in liquide instrumenten volgens vooraf vastgelegde regels, met een vaste werkwijze voor ordersoort en positiegrootte. Niet omdat daarmee elk risico verdwijnt, maar omdat de situaties waarin het misgaat vrijwel altijd de situaties zijn waarin iemand ter plekke iets anders besluit dan hij van plan was. Hoe dat in de praktijk werkt, leest u op zo werkt het Optietips-algoritme.
Meer lezen over systematisch beleggen
De gratis brochure legt in begrijpelijke taal uit hoe algoritmisch handelen werkt en welke risico’s eraan vastzitten.
Vraag de gratis brochure aan
Vragen over dit artikel? Mail gerust naar info@optietips.nl, of bekijk de veelgestelde vragen over Optietips.
Bronnen, geraadpleegd op 21 september 2026: AFM, Wat is marktmisbruik en waarom is het belangrijk dat te melden? en het Meldpunt Financiële Markten; BaFin, Verstoß melden; Senatsverwaltung für Wirtschaft, Energie und Betriebe, Börsenaufsicht in Berlin; Tradegate BSX, impressum.
Belangrijke informatie
Risicowaarschuwing: De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. U kunt (een deel van) uw inleg verliezen. Beleggen brengt risico’s met zich mee.
Geen beleggingsadvies: De informatie op deze pagina vormt geen persoonlijk beleggingsadvies. Optietips biedt uitsluitend handelssignalen op basis van algoritmische analyses. U bent zelf verantwoordelijk voor uw beleggingsbeslissingen.
Disclaimer: Optietips.nl is een dienst van DNTeam B.V.
